Από την Dr. ιστορικής μουσικολογίας-πιανίστα Δήμητρα Χόνδρου
Στις 10 Ιουνίου ημέρα Τετάρτη, παρακολουθήσαμε στο θέατρο Ηρώδου του Αττικού τη συναυλία της ΚΟΑ υπό τη διεύθυνση του Λουκά Καρυτινού με τίτλο Η Αμερική του Μάνου Χ. Με αφορμή τα 100 χρόνια από τη γέννηση του συνθέτη και το Αφιερωματικό Έτος Μάνος Χατζιδάκις από το ΥΠΠΟ, η ΚΟΑ δημιουργεί δύο εξαιρετικά ενδιαφέρουσες βραδιές (10 και 17 Ιουνίου, μέρος Α΄ και μέρος Β΄ αντίστοιχα), για να τιμήσει τον μεγάλο μας δημιουργό.
Στην πρώτη βραδιά-αφιέρωμα, παρουσιάστηκαν δύο συμφωνικά έργα του Μάνου, το Blue (1968) και Το Χαμόγελο της Τζοκόντα (1965), τα οποία εκπροσωπούν τη λεγόμενη Αμερικάνικη περίοδο του συνθέτη. Αμφότερα γεννήθηκαν στον Νέο Κόσμο τη δεκαετία του ’60, την περίοδο της παραμονής του στη Νέα Υόρκη. Αφού έχει κερδίσει το βραβείο Όσκαρ το 1961 για το Ποτέ την Κυριακή, εισέρχεται σε μία περίοδο εσωτερικής αναζήτησης, καρπός της οποίας θα είναι η σύνθεση και η ηχογράφηση δέκα κομματιών (Τζοκόντα) που έμελλε να σφραγίσουν ανεξίτηλα τη συλλογική μνήμη του τόπου μας. Κυρίως δε το κατορθώνουν αυτό, γιατί γεννιούνται σε τόπο μακρινό, κουβαλώντας όπως και ο ίδιος έγραψε, «έναν συγκερασμό απελπισίας και αναμνήσεων», μια γέφυρα μεταξύ της σκληρής μεγαλούπολης με τη γενέθλια γη.
Η μουσική για το γουέστερν Blue του Silvio Narizzano, προσπαθεί να απεικονίσει – και το καταφέρνει σε μεγάλο βαθμό, τα ηθικά διλήμματα που τίθενται λόγω καταγωγής - επίκαιρα μέχρι σήμερα (ο Blueείναι γεννημένος Αμερικανός, μεγαλωμένος από συμμορίτες Μεξικανούς, και στο τέλος βρίσκει τον θάνατο στον ποταμό Ρίο Γκράντε, φυσικό σύνορο μεταξύ ΗΠΑ και Μεξικού). Το Blue, σκιαγραφεί την κινηματογραφική ατμόσφαιρα της ταινίας έχοντας εξαίρετη ενορχήστρωση, ένα quasi κοντσέρτο για κιθάρα και ορχήστρα. Ο σολίστ Γιώργος Τοσικιάν, ερμήνευσε με την κιθάρα του (ένα όργανο που συνιστά συνδετικό κρίκο μεταξύ λαϊκής και λόγιας μουσικής), με περίσσια ευαισθησία τη μελωδική παρτιτούρα του Μάνου, ταξιδεύοντάς μας στην ποικιλοτρόπως γεμάτη αντιφάσεις Αμερική.
Στο Χαμόγελο της Τζοκόντα, μαζί με την ΚΟΑ συμμετείχαν οι εξέχοντες Έλληνες μουσικοί: Γιώργος Τοσικιάν (1η κιθάρα), Αριστείδης Χατζησταύρου (2η κιθάρα), Βιβή Γκέκα (Μαντολίνο), Κώστας Βλαχόπουλος (Φυσαρμόνικα) και Σοφία Ταμβακοπούλου (Τσέμπαλο). Όσον αφορά τον αρχιμουσικό της βραδιάς Λουκά Καρυτινό, έχοντας κάνει κτήμα του μετά από τόσες δεκαετίες στις επάλξεις το έργο του Μάνου, μας ταξίδεψε σε ένα μαγικό ψηφιδωτό, αποκαλύπτοντάς μας νέες πτυχές ανάγνωσης του διαχρονικού τούτου έργου.
Τα έργα παίχθηκαν αντίστροφα σε σχέση με τη χρονολογία σύνθεσης - και δικαίως, μιας και το Χαμόγελο καταφέρνει ακόμα και σήμερα να συγκινεί, αλλά και να ξεσηκώνει το κοινό. Περίτρανη απόδειξη, το παρατεταμένο χειροκρότημα στο κατάμεστο Ηρώδειο, με αποτέλεσμα όχι μόνο το αναμενόμενο, αλλά δύο encores, αποτυπώνοντας έτσι την αμφίδρομη σχέση που έχει οικοδομηθεί συν τω χρόνω, μεταξύ ΚΟΑ και fun club ακροατηρίου.
Ίσως σήμερα, περισσότερο από ποτέ, στους δύσκολους καιρούς της ανθρώπινης μοναχικότητας αλλά και της οικονομικής αστάθειας για τους πολλούς, το συναίσθημα που αποπνέουν οι μελωδίες του αξεπέραστου Μάνου μας υπενθυμίζουν με τρυφερότητα την εσωτερική ομορφιά που κρύβουμε όλοι μέσα μας.
