Από την Dr. ιστορικής μουσικολογίας-πιανίστα Δήμητρα Χόνδρου
Με αφορμή την Παγκόσμιας Ημέρας Θεάτρου (27.03), παρακολουθήσαμε στο Πολυδύναμο Πολιτιστικό Κέντρο «Μίκης Θεοδωράκης» Θέατρο «Άννα Συνοδινού» στον Δήμο Ιλίου το έργο του Jean Genet (Ζαν Ζενέ, 1910-9186) Les Bonnes (Οι Δούλες) σε μετάφραση Οδυσσέα Ελύτη από τη Θεατρική Ομάδα Ονειροβάτες, σε σκηνοθεσία Δήμητρας Χριστοδούλου. Πριν την παράσταση, διαβάστηκε το μήνυμα του William Dafoe, στον οποίο ανατέθηκε για το έτος 2026 η σύνταξή του από το Ι.Τ.Ι. (International Theatre Institute). Το μήνυμα, θα μπορούσε να συνοψισθεί με την ακόλουθη φράση: «Πρέπει να είσαι παρών για να κερδίσεις».
Την παράσταση προλόγισε η ίδια η σκηνοθέτις, βάζοντάς μας εν συντομία και πολύ στοχευμένα στο κλίμα του έργου. Το έργο, που ανήκει στο είδος που τιτλοφορείται ως «Θέατρο του Παραλόγου», πραγματεύεται την υπαρξιακή αγωνία των δραματικών χαρακτήρων, εκφράζοντας με ζοφερό τρόπο τη διάψευση των όποιων ελπίδων, ενώ είναι εμπνευσμένο από πραγματικά γεγονότα. Συνιστά ένα παιχνίδι μεταξύ εξουσιαστή (Κυρία-συμβολίζει την άρχουσα τάξη) και εξουσιαζόμενου (δούλες-συμβολίζουν την εργατική), με τελικό προορισμό τη συντριβή της προσωπικότητας των αδυνάτων.
Στην εκδοχή που παρακολουθήσαμε, οι δύο δούλες έγιναν τέσσερεις για τις ανάγκες της ομάδας, με αποτέλεσμα τη συνεχή διάδραση μεταξύ των δύο τάξεων. Επίσης, λόγω του γεγονότος πως η εξουσία είναι άφυλη, προτιμήθηκε να δοθεί ο ρόλος της Κυρίας σε άνδρα ηθοποιό, για να υπερθεματίσει αυτή ακριβώς την πτυχή. Όσον αφορά το μακιγιάζ (σε επιμέλεια Ξένιας Δασκαλάκη), οι τέσσερεις δούλες φορούσαν λευκό κραγιόν, που παρέπεμπε στο ότι έχουν αφεθεί στα δεσμά της εξουσίας, μη έχοντας πια τη δύναμη να αντισταθούν, ενώ η Κυρία είχε ένα κατακόκκινο που λειτουργούσε ως σύμβολο επιβολής. Οι καρποί και οι παλάμες των υπηρετριών αιματοβαμμένα, δεμένα με γάζες, από τον κάματο του μόχθου.
Κυρία, απευθυνόμενη στις δούλες: «Μη μ’ αγγίζεις. Αναγούλα μού’ ρχεται… Χωρίς εμένα, εσύ δε θα’ σουν τίποτε. Χωρίς την Κυρά, δούλα δεν υπάρχει…»
Η σκηνή χωρισμένη στα δύο, σκιαγραφούσε σαφώς την άνιση σχέση του παραθέματος. Δεξιά, η εντυπωσιακά ντυμένη Κυρία, καθισμένη σε πολυθρόνα ανάμεσα σε δύο ανθοστάτες με κόκκινα ρόδα σε φόντο με κόκκινο βελούδο. Αριστερά, η σοφίτα, το δωμάτιο του ταπεινού υπηρετικού προσωπικού εναλλάξ με την κουζίνα, με φόντο δύο πόδια αλυσοδεμένα. Στη μέση της σκηνής, μία μπιζουτιέρα-αντικείμενο πόθου που ένωνε τους δύο εκ διαμέτρου αντίθετους κόσμους.
Εξαιρετική η προσέγγιση της Δήμητρας Χριστοδούλου, που εκτός της σκηνοθεσίας επιμελήθηκε τα κοστούμια, τα σκηνικά αλλά και της συμβολικής γλώσσας της ιδιαίτερης κινησιολογικής έκφρασης των τεσσάρων υπηρετριών, καθώς και της συλλαβικής εκφοράς του κειμένου με τις ανάλογες χρωματικές αυξομειώσεις, στα οποία ανταποκρίθηκαν με πρωτοφανή επαγγελματισμό η Κωνσταντίνα Πλαβούκου, η Μπέτυ Σαλτερή, η Μαρία Σκαγιά και η Αναστασία Σταυρουλάκη. Ο Κωνσταντίνος Ηλιόπουλος από την άλλη, απέδωσε τον ρόλο της εξουσίας (Κυρία), διατηρώντας τονικά και δυναμικά μία ευθεία γραμμή που προσομοίαζε με την απολυτότητα του κατεστημένου.
Τη μουσική επέλεξε ο Γιώργος Τσιούτσιας, χρησιμοποιώντας την αρχή της idée fixe σκιαγράφησε τη μεταφορά των προσώπων σε απρόσωπες μαριονέτες.
Αξίζει να σημειωθεί, πως η ερασιτεχνική ομάδα Ονειροβάτες με έδρα το Ίλιον, είναι ανεξάρτητη από οποιονδήποτε ιδιωτικό ή δημόσιο φορέα. Χρηματοδοτείται αποκλειστικά από τις συνδρομές των μελών της. Επί 16 συναπτά έτη ανεβάζει έργα με ελεύθερη είσοδο, ενώ έχει συμμετάσχει και βραβευθεί επανειλημμένως σε πανελλήνια φεστιβάλ ερασιτεχνικού θεάτρου. Αξίζει σε όλους τους συμμετέχοντες ένα μεγάλο μπράβο, για την άοκνη προσπάθειά τους.
