Από την Dr. ιστορικής μουσικολογίας-πιανίστα Δήμητρα Χόνδρου
Παρακολουθήσαμε στο Μέγαρο Μουσικής Αθηνών την Παρασκευή 15/5 την τακτική συναυλία της ΚΟΑ με μαέστρο τον Ρώσο Ντάνιελ Ράισκιν, που ταυτόχρονα ήταν και φόρος τιμής στον παγκοσμίου φήμης βιρτουόζο Λετονό βιολονίστα Γκίντον Κρέμερ, που σημειωτέον ήταν η πρώτη - και μάλλον η τελευταία – εμφάνισή του στη χώρα μας.
Το πρώτο μέρος της βραδιάς ξεκίνησε με το πολύ ενδιαφέρον έργο, το Variation 21 (2022) για ορχήστρα, της σπουδαίας Ελληνίδας μαέστρου και συνθέτη Κωνσταντίας Γουρζή. Πράγματι, αν και σχετικά μικρό σε διάρκεια, το έργο εντυπωσίασε όσον αφορά όχι μόνο την ενορχήστρωση, αλλά και την επιλογή πιο Ελληνικών ή Βαλκανικών μέτρων, ρυθμών και μελωδιών. Η ακρόασή του, μας έφερε στον νου τη ρήση του Ηράκλειτου «Τα πάντα ρει», θυμίζοντάς μας πως τίποτα στον κόσμο δεν είναι στατικό και πως τα πάντα βρίσκονται σε διαρκή κίνηση και αδιάκοπη μεταβολή. Η ίδια η συνθέτης εξάλλου, θεωρεί πως το έργο της είναι μια μελέτη πάνω στη μνήμη και τη μεταμόρφωση, για το πώς κάτι γνώριμο μπορεί να επιστρέφει κάθε φορά αλλαγμένο (από συνέντευξη στο culturenow.gr, στις 11/05/2026).
Μετά την εξωστρέφεια και τη συνεχή κίνηση του Variations 21; Περάσαμε στη σχεδόν εμμονική στατικότητα, την εσωστρέφεια καθώς και τα επαναλαμβανόμενα ρυθμικομελωδικά μοτίβα που χαρακτηρίζουν τον Μινιμαλισμό, με το Διπλό Κοντσέρτο για βιολί και βιολοντσέλο και ορχήστρα(2010) του Φίλιπ Γκλας. To κοντσέρτο που δυστυχώς παίζεται σπανιότατα στην Ελλάδα, συνιστά μοναδική συνθετική φόρμα αποτελούμενο από τέσσερα ντουέτι και τρία μέρη, με τα τρία πρώτα ντουέτι να λειτουργούν ως προοίμιο των μερών και το τελευταίο, ως φινάλε που ξεφεύγει εντελώς από τις πομπώδεις παραδοσιακές συμβάσεις. Ερμήνευσαν ο πάντα εξαιρετικός Γκίντον Κρέμερ στο βιολί παρά τα 79 του χρόνια, και η επίσης υπέροχη Λιθουανή Γκιέντρε Ντιρβαναουσκάϊτε στο τσέλλο. Το κοινό ενθουσιάστηκε τόσο με το έργο όσο και με του δύο σολίστες χειροκροτώντας ασταμάτητα, με αποτέλεσμα το πολυπόθητο encore, ένα χιουμοριστικό-χορευτικό-διαλογικό ντουέτο για βιολί και τσέλο, του Γεωργιανού συνθέτη Γκίγια Καντσέλι (Giya Kancheli, 1935–2019).
Στο δεύτερο μέρος, απολαύσαμε την εκπληκτική Συμφωνία αρ. 7. Op. 70 (1885), σε ρε ελάσσονα του Αντονίν Ντβόρζακ (1841 – 1904), που στέκεται στο ίδιο ύψος με τις Συμφωνίες του Μπετόβεν, του Μπραμς και την Ενάτη του Σούμπερτ, και που χωρίς αμφιβολία είναι η καλύτερη και ίσως η σπουδαιότερη Συμφωνία του συνθέτη, παρ΄ όλο που αυτή του Νέου Κόσμου (9η) είναι η δημοφιλέστερη. Ο Ντάνιελ Ράισκιν καθώς και όλοι οι μουσικοί της ΚΟΑ, έδωσαν τον καλύτερό τους εαυτό σε μία μοναδική ερμηνεία, αναδεικνύοντας τις ιδιαίτερες πτυχές αυτής της συμφωνίας. Στο έργο, αντικατοπτρίζονται οι εθνικές και πολιτικές διαμάχες της εποχής για γλωσσική και εκπαιδευτική αυτονομία των Τσέχων, καθώς και ενίσχυση του Τσεχικού στοιχείου κυρίως στις μεικτές περιοχές όπου η Γερμανική μειονότητα ήταν ισχυρή-κυρίως στα εδάφη της Σουδητίας και σε μεγάλες πόλεις όπως η Πράγα. Έτσι, ο συνθέτης επιλέγει να χρησιμοποιήσει παραδοσιακές απλές μελωδίες, ώστε να τονώσει το ηθικό των συμπατριωτών του μέσα από τον πλούτο του τοπικού φολκλόρ (Βοημία, Μοραβία), θέτοντάς τες όμως σε ένα συγκρουσιακό πλαίσιο, οδηγώντας έτσι το ακροατήριο να αφουγκραστεί την ιδεολογική ένταση της εποχής.
Αξίζουν πολλά συγχαρητήρια σε όλους αυτούς που συνεχώς εργάζονται, αφουγκράζονται και υλοποιούν τις τόσο επιτυχημένες μετακλήσεις σολιστών και αρχιμουσικών.
