Από την Dr. ιστορικής μουσικολογίας-πιανίστα Δήμητρα Χόνδρου
Παρακολουθήσαμε τη Μ. Τετάρτη 8 Απριλίου 2026 στην αίθουσα Σταύρος Νιάρχος, το πολυαναμενόμενο Requiem του Γεωργιανού Vakhtang Kakhidze. Το έργο, πρωτοπαρουσιάστηκε τον Δεκέμβριο 2021 στηνΤυφλίδα, ενώ λόγω της ιδιαίτερης μουσικής γλώσσας που το χαρακτηρίζει, παίχθηκε στην Αμβέρσα το 2023 στα πλαίσια της Europalia, ενός Ευρωπαϊκού καλλιτεχνικού θεσμού όπου τιμώμενη χώρα τη χρονιά εκείνη ήταν η Γεωργία, καθιστώντας το έργο κοινωνότης μουσικής κληρονομιάς της.
Στη σκηνή της ΕΛΣ για το πολυπληθές έργο, βρέθηκαν περί τα 160 άτομα. Εκτός από τη Συμφωνική Ορχήστρα της Τυφλίδας και την Κρατική Χορωδία της Γεωργίας, εμφανίστηκαν ως αναπόσπαστο μέρος του έργου το Κουαρτέτο Γυναικών Chanters, το Σεξτέτο Ανδρών Rustavi, καθώς και ο μικρούλης Dachi Glonti σε σολιστικό ρόλο. Στο πόντιουμ ήταν ο ίδιος ο συνθέτης, τον οποίο είχαμε δει πρόσφατα στη σκηνή του Μεγάρου Μουσικής Αθηνών στη συναυλία της ΚΟΑ, την Παρασκευή 20 Φεβρουαρίου, διευθύνοντας ένα ενδιαφέρον πρόγραμμα με έργα Στραβίνσκι, Σοπέν και Ραβέλ (βλ. https://www.theatromania.gr/kritiki-gia-tin-parastasi-tis-koa-stis-20-02-2026/).
Το Requiem, εντυπωσίασε ιδιαίτερα γιατί ο συνθέτης αν και συνδύασε στοιχεία φαινομενικά καθόλα ετερόκλητα μεταξύ τους, το τελικό αποτέλεσμα ήταν τουλάχιστον ξεχωριστό, υπενθυμίζοντάς μας πως η μουσική είναι η Τέχνη που δημιουργεί εγγύτητα μεταξύ των λαών, εκτοπίζοντας τις όποιες διαφορές.
Έτσι λοιπόν, το καθιερωμένο κείμενο του Requiem σταλατινικά ή αλλιώς Missa pro Defunctis (ελλ. Νεκρώσιμος Ακολουθία για τους Καθολικούς), ξεδιπλώθηκε αντάμα με το μοναδικό πολυφωνικό τραγούδι σε τοπικό ύφος από το γυναικείο Κουαρτέτο και το ανδρικό Σεξτέτο-ύφος που χαρακτηρίζει την παραδοσιακή μουσική της Γεωργίας. Ο συνθέτης, συγκέρασε τη Δυτική έντεχνη Ευρωπαϊκή μουσική με το φολκλόρ της χώρας του, εμπλουτίζοντάς την ενορχήστρωση με αυθεντικά φωνητικά ηχοχρώματα, ενώ απλοποίησε τις πολύπλοκες παραδοσιακές κλίμακες δημιουργώντας μία σφικτή αρμονική δομή. Διατήρησε μελωδίες που παρέπεμπαν σαφώς σε εκκλησιαστικό Γρηγοριανό μέλος, επέτρεψε στα φωνητικά ensembles-μονοφωνικά και πολυφωνικά,να αναπτυχθούν είτε a cappella είτε με τη συνοδεία της ορχήστρας, ενώ η χορωδιακή απαγγελία κατά περιόδουςπροσέδωσε έναν τόνο μυστηρίου. Επίσης, η χρήση όλης της οικογένειας των κρουστών οργάνων (ρυθμικών και μελωδικών), ήταν ιδιαιτέρως στοχευμένη έχοντας ρόλο άλλοτε εξαγγελτικό, ενίοτε συνοδευτικό ή λειτουργώντας ως μία ανάμνηση (motif deréminiscence).
Έχοντας ως μορφολογική βάση μία δοσμένηεκκλησιαστική φόρμα που στο παρελθόν έχειχρησιμοποιηθεί με μεγάλη επιτυχία από άλλους συνθέτες οι οποίοι ανήκουν πλέον στο Πάνθεον της Ιστορίας όπως ο Mozart, ο Verdi, ο Fauré, κ.ά., ο Vakhtang Kakhidzeτης έδωσε νέα πνοή μετατρέποντάς τη σε πολιτιστικό όχημα διάδοσης της σύγχρονης μουσικής της Γεωργίας.
Στη συναυλία μεταξύ άλλων, ήταν παρούσα η Υπουργός πολιτισμού της Γεωργίας Tinatin Rukhadze, που εκτός από μουσικολόγος και κριτικός τέχνης, με τον θεσμικό ρόλο της πρέσβειρας της μακρόχρονης φιλίας που συνδέει τους δύο σπουδαίους πολιτισμούς των χωρώνμας, παρουσίασε στο Ελληνικό μουσικόφιλο κοινό όλους τους συντελεστές της παράστασης.
